Arbutin

**Arbutin**, ayı üzümü (*Arctostaphylos uva-ursi*) ve buğday yapraklarında doğal bulunan **hidrokinon glikozididir**. Hidrokinonun hidrolizle ciltte aşamalı olarak salındığı için daha kontrollü, daha az tahriş edici lekek alternatifi. ## Mekanizma - **Tirozinaz inhibisyonu:** melanin sentezinde anahtar enzimi bloklar - **Yavaş salım:** glikoz bağlı yapı sayesinde topikal hidrokinonun ani toksik etkisi yoktur - **Kompetitif inhibitör:** doğal substrat L-DOPA ile rekabet eder - **Anti-enflamatuvar (zayıf):** post-inflammatory hyperpigmentation döngüsünü kırar ## Form Farkları | Form | Stabilite | Etki | |------|-----------|------| | Alpha-arbutin | Yüksek | Daha güçlü tirozinaz inhibisyonu (10× beta) | | Beta-arbutin | Orta | Klasik form | | Deoxyarbutin | Yüksek | Yarı-sentetik, daha güçlü ama AB'de kısıtlı | **Alpha-arbutin** günümüzde altın standart — iddialara göre 10× beta-arbutin gücü. ## Etkili Konsantrasyon - **%1-2 alpha-arbutin:** günlük serum (en yaygın) - **%2-5:** intensif depigmentasyon - **%7+ deoxyarbutin:** AB Annex II'de **kısıtlı** (bazı formlarda yasak) ## Kullanım Tüyoları - **Endikasyonlar:** melasma, post-inflammatory hyperpigmentation (akne sonrası), güneş lekesi, çil - **Sıra:** serum aşaması, sabah ya da akşam - **Kombinasyon:** niasinamid + C vit + alpha-arbutin = klasik anti-leke trio. AHA/BHA ile sinerji (eksfoliyasyon + pigment azaltma) - **Güneş:** **SPF zorunlu** — leke tedavisi sırasında UV korunması olmazsa etkisizdir - **Hamilelik:** topikal güvenli olarak değerlendirilir (hidrokinon yasaklı, arbutin değil) ## Kanıt - **Boissy et al. (2005):** alpha-arbutin tirozinaz inhibisyonu in vitro, hidrokinona benzer etki + 100× düşük toksisite (Exp Dermatol) - **Polnikorn (2008):** %2 alpha-arbutin krem, 12 hafta, melasma indeksinde anlamlı azalma (J Cosmet Laser Ther) - **Sasaki & Yoshida (2006):** alpha-arbutin vs beta-arbutin, eşit konsantrasyonda alpha 10× daha güçlü (J Cosmet Sci) ## Hassasiyet Düşük; nadir kontakt dermatit. **Hidrokinon serbestleşmesi** kuramsal olarak mümkün ama in vivo kanıtlanmamış (yıllarca topikal kullanımda risk gözlenmedi). ## Kaynaklar CIR (Arbutin Final Report 2014), SCCS Opinion, Boissy in vitro, Polnikorn RCT.