BHT

**BHT (Butylated Hydroxytoluene)**, sentetik antioksidan + koruyucu booster. Kozmetikte ve gıda sanayinde 1970'lerden beri yaygın kullanılır. Lipid peroksidasyonunu engeller — kremlerin oksidlenmesini ve renk değişimini geciktirir. ## Mekanizma - **Lipid peroksidasyon inhibitörü:** serbest radikalleri yakalar - **Formülasyon koruyucu:** ürünün raf ömrünü uzatır - **Aktif madde stabilize edici:** retinol + C vit + esansiyel yağların oksidlenmesini geciktirir - **Sinerji:** tokoferol (E vit) ile birlikte daha güçlü etki ## Etkili Konsantrasyon - **%0.01-0.1:** günlük formülasyon (etiketin son 5-10 maddesi arasında) - **%0.1-0.5:** koruyucu sistem destekçi - **AB Annex'te kısıt yok** ama **çevresel persistence** nedeniyle modern formüller alternatife geçiyor ## Yaygın Yanlış Kanı ❌ **"BHT kanserojen"** → Tartışmalı. Yüksek doz hayvan çalışmalarında karaciğer tümörü gözlendi (Williams 1993), ama topikal kozmetik konsantrasyonda **insan klinik kanıt yok**. CIR (2002) topikal kullanımda güvenli. SCCS hala onaylı. ❌ **"BHT endokrin bozucu"** → Düşük endişe. Bazı in vitro çalışmalar zayıf östrojenik etki gösterdi, ama topikal seviyede klinik anlam yok. ## Alternatifler - **Tocopherol (E vit):** doğal antioksidan - **Mixed tocopherols:** E vit varyant kombinasyonu - **Rosemary extract:** doğal antioksidan - **Ascorbyl palmitate:** lipofilik C vit - **Hydroxyacetophenone:** sentetik antioksidan + koruyucu booster ## Kullanım Tüyoları - **Endikasyonlar:** ürün stabilite (kullanıcı bilinçli ihtiyaç değil) - **Sıra:** formülasyon yardımcı, kullanıcı için ayrı uygulama yok - **Kombinasyon:** tokoferol + BHT klasik antioksidan ikilisi - **Hassas cilt:** patch test alerji nadir ## Kanıt - **CIR (BHT Final Report 2002):** topikal kozmetik kullanımda güvenli - **Williams GM et al. (1993):** yüksek doz hayvan modelinde karaciğer etkileri (Toxicol Appl Pharmacol) - **Lanigan & Yamarik (2002):** kozmetik güvenlik güncellemesi (Int J Toxicol) ## Hassasiyet Düşük; kontakt dermatit prevalansı %<1. Patch test'te alerji nadir. ## Çevre BHT atık suya geçer + biyobozunur değil → modern "clean beauty" formüllerinde azalmakta. Tokoferol veya rosmarinic acid alternatifi eko-sürdürülebilir. ## Kaynaklar CIR (BHT Final Report 2002), Lanigan & Yamarik 2002 review, AB Cosmetic Regulation Annex IV (renksiz).