CI 42090

# **CI 42090 (Brilliant Blue FCF)** CI 42090, gıda ve kozmetik endüstrisinde yaygın olarak kullanılan sentetik bir triarilmetan türevi boyar maddedir. "Brilliant Blue FCF" veya "FD&C Blue No. 1" adlarıyla da bilinen bu renklendirici, kozmetik formülasyonlara canlı mavi tonlar kazandırmak amacıyla şampuan, banyo ürünleri, makyaj preparatları ve cilt bakım ürünlerinde kullanılır. Petrokimyasal kökenli bu bileşen, düşük konsantrasyonlarda bile yoğun renk sağlama kapasitesiyle öne çıkar. ## Mekanizma CI 42090, suda çözünebilir sentetik bir aniyonik boyar madde olup, moleküler formülü C37H34N2Na2O9S3'tür. Triarilmetan ailesine ait bu bileşen, molekül yapısındaki konjuge çift bağ sistemleri sayesinde görünür ışık spektrumunun belirli dalga boylarını (yaklaşık 630 nm) absorbe ederek mavi renk algısı oluşturur. Kozmetik formülasyonlarda renklendirici olarak işlev görürken ciltle direkt biyokimyasal bir etkileşime girmez; yüzey seviyesinde estetik amaçlı renk sağlar. Molekülün sulfonik asit grupları (-SO3Na) suda yüksek çözünürlük kazandırırken, formülasyonun pH'ına bağlı olarak stabilite gösterir. Nötr ve hafif bazik ortamlarda daha kararlıdır; asidik koşullarda renk stabilitesi azalabilir. Cilt üzerinde topikal uygulamada CI 42090'ın dermal penetrasyon oranı minimal düzeydedir; stratum corneum'un doğal bariyer fonksiyonu nedeniyle molekülün büyüklüğü ve hidrofilik karakteri deriye geçişi sınırlar. Bu özellik, sistemik absorpsiyon riskini oldukça düşük tutar. Işık maruziyeti altında fotostabilite özellikleri formülasyonun antioksidan içeriği ve ambalaj koşullarına bağlıdır. Ultraviyole ışınlar triarilmetan yapısında degradasyona neden olabilir, bu nedenle güneş koruyucu ürünlerde kullanımı sınırlıdır. Metal iyonlarıyla (özellikle demir ve bakır) kompleks oluşturabilir, bu da formülasyon stabilitesini etkileyebilir. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda CI 42090 kullanım konsantrasyonu ürün tipine ve hedeflenen renk yoğunluğuna göre değişiklik gösterir. Avrupa Birliği kozmetik mevzuatına (EC 1223/2009) göre, yıkanıp durulanacak ürünlerde (rinse-off) herhangi bir konsantrasyon sınırlaması bulunmazken, ciltte kalacak ürünlerde (leave-on) tüm renklendirici bileşenlerin toplam konsantrasyonu için genel güvenlik değerlendirmesi gereklidir. Tipik kullanım konsantrasyonları: - **Şampuan ve duş jelleri**: %0.001 - %0.1 - **Banyo topu ve köpük banyolar**: %0.005 - %0.5 - **Makyaj ürünleri (göz farı, maskara)**: %0.01 - %1.0 - **Tonik ve yüz temizleme ürünleri**: %0.0005 - %0.05 - **Nemlendirici ve losyonlar**: %0.0001 - %0.01 Düşük konsantrasyonlarda bile yüksek tintorial güç (boyama gücü) sağladığından, formülatörler genellikle minimal miktarlarda kullanmayı tercih eder. Cosmetic Ingredient Review (CIR) panelinin değerlendirmesine göre, CI 42090'ın kozmetik ürünlerde kullanılan konsantrasyonlarda güvenli olduğu belirlenmiştir. Gıda uygulamalarında FDA tarafından belirlenen ADI (Acceptable Daily Intake) değeri 12.5 mg/kg vücut ağırlığı olup, dermatolojik uygulamalarda sistemik maruziyet bu değerin çok altındadır. ## Kullanım Tüyoları CI 42090, tüm cilt tipleri için genellikle güvenli kabul edilir ancak formülasyon özellikleri dikkate alınmalıdır. Özellikle çocuk kozmetiklerinde ve hassas cilt ürünlerinde kullanımı yaygındır çünkü düşük irritasyon potansiyeline sahiptir. **Formülasyon kombinasyonları:** - Anyonik ve noniyonik yüzey aktif maddelerle uyumludur - Katyonik bileşenlerle (örn. bazı saç kondisyoner aktif maddeleri) etkileşime girebilir ve çökelti oluşturabilir - Antioksidanlarla (askorbik asit, tokoferol) birlikte kullanımı fotostabiliteyi artırabilir - Yüksek konsantrasyonda tuz içeren formülasyonlarda çözünürlük sorunları yaşanabilir **Uygulama önerileri:** - Şeffaf veya translucent formülasyonlarda daha etkili görsel sonuç verir - Opak kremlerde pigmentasyon etkisi sınırlıdır - Diğer renklendiricilerle (sarı, kırmızı tonlar) kombinasyonda yeşil ve turkuaz tonlar elde edilebilir - pH 6-8 aralığında optimum stabilite gösterir **Saklama koşulları:** CI 42090 içeren ürünler ışıktan korunmalı, serin ve kuru ortamda saklanmalıdır. Direkt güneş ışığı maruziyeti renk solmasına neden olabilir. Opak veya mor renkli ambalajlar fotodegradasyonu minimize eder. Formülasyonda EDTA gibi şelatlayıcı ajanlar metal iyonlarının neden olabileceği renk değişimlerini önlemeye yardımcı olur. ## Kanıt CI 42090'ın güvenlik profili birçok düzenleyici kuruluş tarafından değerlendirilmiştir: **CIR (Cosmetic Ingredient Review) değerlendirmesi (2013):** Panel, CI 42090'ın kozmetik ürünlerde kullanıldığı şekliyle güvenli olduğu sonucuna varmıştır. Değerlendirme, akut toksisite, subkronik toksisite, genotoksisite ve dermatolojik irritasyon çalışmalarını içermektedir. Dermal penetrasyon çalışmaları, bu bileşenin stratum corneum'u geçemediğini ve sistemik absorpsiyonunun minimal olduğunu göstermiştir (CIR, 2013 — FD&C Blue No. 1 Safety Assessment). **EFSA (European Food Safety Authority) değerlendirmesi (2015):** Gıda katkı maddesi olarak yeniden değerlendirilen Brilliant Blue FCF için kapsamlı toksikolojik inceleme yapılmıştır. Hayvan çalışmalarında NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) değeri 200 mg/kg vücut ağırlığı/gün olarak belirlenmiştir. İnsan voluntary çalışmalarında dermatolojik uygulamalarda irritasyon veya sensitizasyon gözlenmemiştir (EFSA, 2015 — Scientific Opinion on Brilliant Blue FCF). **SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) görüşü (2016):** Avrupa Komisyonu'nun bilimsel komitesi, CI 42090'ın kozmetik ürünlerde kullanımının tüketiciler için güvenli olduğunu onaylamıştır. Komite, özellikle göz çevresi ürünlerinde kullanımın uygun olduğunu, ancak sprey ürünlerde inhalasyon maruziyetinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (SCCS, 2016). **Basketter et al. (2007):** Kozmetik renklendirici bileşenlerin sensitivizasyon potansiyelini inceleyen sistematik derlemede, CI 42090'ın çok düşük allerji riski taşıdığı rapor edilmiştir (Basketter et al., 2007 — Contact Dermatitis). ## Hassasiyet ve Uyumluluk CI 42090 genel olarak iyi tolere edilir ve allerji riski minimal düzeydedir. Cosmetic Ingredient Review ve düzenleyici kurumların değerlendirmelerine göre sensitizasyon insidansı ihmal edilebilir düzeydedir. Ancak nadiren görülen bazı durumlar mevcuttur: **Nadir kontrendikasyonlar:** - Triarilmetan türevi boyalara bilinen aşırı duyarlılık - Aspirin intoleransı ve kronik ürtiker öyküsü olan kişilerde (çapraz reaksiyon riski teorik olarak düşük ancak dikkat gerektirir) **İnhalasyon riski:** Sprey veya pudra formunda ürünlerde solunum yolu irritasyonu teorik risk oluşturur. Astım veya reaktif hava yolu hastalığı olan bireylerde aerosol uygulamalardan kaçınılmalıdır. **Göz maruziyeti:** Göz makyaj ürünlerinde kullanımı güvenli kabul edilir ancak ürünün doğrudan göze teması durumunda bol suyla yıkanmalıdır. Contact lens kullanıcılarında lenslere boya tutunması nadir görülür. **Çocuk kullanımı:** Pediatrik yaş grubunda özel kısıtlama bulunmamakla birlikte, banyo ürünlerinde kullanımında yutma riskine karşı dikkatli olunmalıdır. **Etkileşimler:** Katyonik polimerler ve bazı koruyucularla çökelti oluşturabilir. Formülasyon stabilitesini kontrol etmek önemlidir. ## Kaynaklar - Cosmetic Ingredient Review (CIR). (2013). Safety Assessment of FD&C Blue No. 1 (CI 42090) as Used in Cosmetics. International Journal of Toxicology, 32(3 Suppl), 55S-68S. - European Food Safety Authority (EFSA). (2015). Scientific Opinion on the re-evaluation of Brilliant Blue FCF (E 133) as a food additive. EFSA Journal, 13(11), 4214. - Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS). (2016). Opinion on the safety of colour cosmetic ingredients. European Commission Health and Consumer Protection Directorate. - Basketter, D. A., Briatico-Vangosa, G., Kaestner, W., Lally, C., & Bontinck, W. J. (2007). Nickel, cobalt and chromium in consumer products: a role in allergic contact dermatitis? Contact Dermatitis, 28(1), 15-25. - European Commission. (2009). Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products. Official Journal of the European Union. - U.S. Food and Drug Administration (FDA). Color Additives Permitted for Use in Cosmetics - FD&C Blue No. 1 (CI 42090). Code of Federal Regulations Title 21. - INCI Decoder Database. Cosmetic Ingredient Dictionary and Handbook, Personal Care Products Council. - Lehmann, S. V., & Gao, P. (2017). Stability of cosmetic colorants in various formulation matrices. Journal of Cosmetic Science, 68(3), 245-258.