AHA vs BHA vs PHA: Asit Eksfolyantlarını Karşılaştırma

3 Asit Sınıfı

Cilt eksfolyantı asitlerinin 3 ana sınıfı:

AHA (Alpha Hydroxy Acid) - Suda çözünür - Yüzey eksfoliyasyonu - Glikolik, laktik, mandelik, malik

BHA (Beta Hydroxy Acid) - Yağda çözünür - Gözenek içine penetre olur - Tek molekül: Salisilik asit

PHA (Poly Hydroxy Acid) - Yeni nesil, daha hafif AHA - Büyük molekül → yavaş penetrasyon - Glukonolakton, laktobiyonik asit

Detaylı Karşılaştırma

AHA Türleri

Glikolik Asit (en küçük molekül) - Penetrasyon: en derin - Etki: en güçlü (yüksek konsantrasyon) - Tahriş: en yüksek - pH 3-4 optimum - Konsantrasyon: %5-30

Laktik Asit (orta molekül) - Daha yumuşak - NMF (doğal nemlendirici) yapı taşı → hidrasyon - Hassas cilt için tercih - Konsantrasyon: %5-12

Mandelik Asit (büyük molekül) - En yumuşak AHA - Esmer ten için en güvenli (PIH riski düşük) - Akne + leke kombin - Konsantrasyon: %5-10

Malik Asit (orta) - Elma türevi - Genelde AHA blendlerde - Tek başına nadir

BHA Salisilik Asit

Avantaj - Lipofilik → gözenek içine penetre - Akne + komedonal akne ana tedavi - Anti-enflamatuar (aspirin akrabası)

pH Bağımlılığı - pH 3-4 aktif - pH>5 etkisi azalır

Konsantrasyon - %0.5-1: Günlük (toner, esans) - %2: Standart serum - %2+: Spot tedavi

Gebelik %2 üstü topikal SA gebelikte kontraendike (FDA Cat C).

PHA — Yeni Nesil

Glukonolakton - Büyük molekül, yavaş penetrasyon - Anti-enflamatuar + antioksidan - Diyabet hastalarında bile güvenli

Laktobiyonik Asit - Glukonolaktondan da büyük - Çok yumuşak - Hassas + reaktif cilt

Avantaj - Fotosensitivite minimal - Gebelikte güvenli - Atopik + rosacea kabul edilebilir

Hangi Cilt Hangi Asit?

Yağlı + Akneli - BHA %1-2 (akşam, gün aşırı) - AHA opsiyonel ek - Sebum kontrolü için niasinamid kombin

Kuru + Yaşlanan - AHA Laktik %5-10 - Hassas başlangıç: PHA - Bariyer destek için ceramide kombin

Hassas - PHA %4-10 - Veya Mandelik %5 - Glikolik kaçın

Karma - T-zone: BHA - Yanak: AHA Laktik veya PHA - Bölgesel uygulama

Esmer Ten / Akdeniz - Mandelik %5-10 (PIH riski en düşük) - Glikolik kaçın - SPF 50+ zorunlu

Kombin Stratejisi

Aynı Gece Kullanma - AHA + Retinol → tahriş - BHA + Retinol → tahriş - PHA + Retinol → genelde OK

Dönüşümlü - Pazartesi: AHA - Çarşamba: Retinol - Cuma: BHA - Salı/Perşembe/Cumartesi: nemlendirici only

Sabah-Akşam Ayrı - Sabah: PHA (yatıştırıcı) - Akşam: BHA veya retinol

Yan Etki Yönetimi

"Purging" vs "Breakouts" - Purging (yeni aktif): mevcut komedonların hızla yüzeye çıkması, cilde yeni, 4-6 hafta - Breakouts: tahriş + yeni sivilce, bariyer hasarı, hemen durdur

Soyulma Protokolü - İlk hafta: gün aşırı - 2. hafta: 3 gece - 3. hafta: her gece - 4. hafta+: konsantrasyon artırılabilir

Markalar

AHA - The Ordinary Glycolic Acid 7% Toning Solution - Pixi Glow Tonic (Glikolik %5) - Sunday Riley Good Genes (Laktik)

BHA - Paula's Choice 2% BHA Liquid Exfoliant - COSRX BHA Blackhead Power Liquid - Naturium 2% BHA

PHA - The Inkey List PHA Toner - Naturium PHA Topical Acid 12%

Kaynaklar - [Fartasch et al. 2003 — Br J Dermatol](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12932223/) - [Sharad 2013 — Clin Cosmet Investig Dermatol](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3875240/)